Giám sát tài nguyên nước ở công trình Đập, Hồ chứa là hoạt động quan trọng nhằm theo dõi mực nước, lưu lượng và chất lượng nước phục vụ quản lý an toàn công trình, điều tiết nguồn nước và phòng chống thiên tai. Việc ứng dụng hệ thống quan trắc tự động, liên tục đang trở thành xu hướng tất yếu trong quản lý hồ đập tại Việt Nam hiện nay.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, mưa lũ cực đoan và nhu cầu khai thác tài nguyên nước ngày càng gia tăng, việc đảm bảo an toàn cho các công trình đập và hồ chứa thủy lợi trở thành nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Quan trắc công trình đập hồ chứa thủy lợi không chỉ giúp theo dõi trạng thái làm việc của công trình mà còn là cơ sở khoa học để đánh giá mức độ an toàn, phòng ngừa sự cố và phục vụ công tác vận hành, điều tiết nước hiệu quả.
Quan trắc công trình đập, hồ chứa là gì?
Quan trắc công trình đập, hồ chứa thủy lợi là quá trình đo đạc, theo dõi và thu thập số liệu về các yếu tố ảnh hưởng đến độ ổn định, khả năng chịu lực và tình trạng làm việc của công trình trong suốt vòng đời khai thác. Nội dung quan trắc bao gồm các thông số về:
- Mực nước hồ chứa
- Áp lực nước, áp lực thấm
- Chuyển vị, lún, nứt thân đập
- Biến dạng nền móng
- Lưu lượng thấm và rò rỉ
- Điều kiện khí tượng, thủy văn
Các dữ liệu này là cơ sở để đánh giá mức độ an toàn của đập, phát hiện sớm nguy cơ mất ổn định và kịp thời đưa ra các biện pháp xử lý.
Vì sao cần giám sát tài nguyên nước ở Đập, hồ chứa?
Đảm bảo an toàn công trình và hạ du
Giám sát liên tục mực nước hồ giúp đơn vị quản lý chủ động điều tiết nước, hạn chế nguy cơ quá tải hồ chứa, góp phần đảm bảo an toàn đập và khu vực hạ du.
Quản lý, khai thác hiệu quả tài nguyên nước
Thông qua hệ thống giám sát, dữ liệu tài nguyên nước được thu thập đầy đủ, giúp tối ưu kế hoạch vận hành hồ, phục vụ cấp nước sinh hoạt, sản xuất và phát điện.
Hỗ trợ phòng chống thiên tai
Giám sát tài nguyên nước ở hồ đập giúp cảnh báo sớm các nguy cơ lũ lụt, hạn hán, hỗ trợ công tác phòng chống và giảm nhẹ thiên tai. ác thông số cần giám sát tại hồ đập
Quy định của Pháp luật:
Theo Nghị định 53/2024/HĐ-CP quy định chi tiết về đối tượng, thông số quan trắc tự động, định kỳ để giám sát hoạt động khai thác công trình Đập, hồ chứa thủy lợi:
+ Hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước phục vụ Sản xuất cung cấp nước sạch cho sinh hoạt quy mô từ 10.000 m3/h trở lên;
+ Công trình hồ chứa để phát điện;
+ Công trình hồ chứa thủy lợi để phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và các mục đích khác có dung tích toàn bộ từ 1 triệu m3 trở lên;
+ Công trình Cống, trạm bơm và các công trình khai thác nước mặt khác.
Hệ thống giám sát tài nguyên nước ở Đập, hồ chứa thường bao gồm:
+ Mực nước hồ
+ Lưu lượng xả duy trì dòng chảy tối thiểu
+ Lưu lượng xả qua tràn
+ Lưu lượng khai thác cho các mục đích
+ Khí tượng thủy văn
+ Chất lượng nước trong quá trình khai thác (pH, độ đục, DO, nhiệt độ…)
+ Một số chỉ tiêu môi trường khác theo yêu cầu quản lý
Vai trò của quan trắc đối với an toàn đập, hồ chứa
Quan trắc đóng vai trò then chốt trong công tác quản lý, vận hành và đảm bảo an toàn công trình thủy lợi:
- Giúp theo dõi diễn biến làm việc của đập theo thời gian
- Phát hiện sớm các hiện tượng bất thường như lún, nứt, thấm, xói ngầm
- Cảnh báo nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ hoặc khi mực nước dâng cao
- Cung cấp dữ liệu phục vụ đánh giá, kiểm định và lập phương án vận hành hồ chứa
- Hỗ trợ cơ quan quản lý và chủ đập thực hiện trách nhiệm pháp lý về an toàn công trình
Yêu cầu pháp lý đối với quan trắc đập, hồ chứa
Theo Luật Thủy lợi và các quy định về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước, các công trình thủy lợi, đặc biệt là đập lớn và hồ chứa có dung tích lớn, bắt buộc phải:
- Lắp đặt hệ thống quan trắc an toàn công trình
- Thực hiện quan trắc định kỳ và/hoặc liên tục
- Lưu trữ, quản lý và báo cáo số liệu quan trắc
- Phục vụ công tác kiểm tra, đánh giá an toàn đập và phòng chống thiên tai
Việc không thực hiện đầy đủ công tác quan trắc có thể dẫn đến rủi ro nghiêm trọng đối với an toàn công trình và khu vực hạ du.
Giải pháp Giám sát tài nguyên nước ở Đập, Hồ chứa hiện nay
Hệ thống quan trắc tự động, liên tục
Giải pháp quan trắc tài nguyên nước sử dụng cảm biến giám sát mực nước hồ chứa, lưu lượng, thiết bị đo chất lượng nước, cametra giám sát kết hợp trạm quan trắc khí tượng tự động, liên tục để thu thập dữ liệu 24/7, hạn chế phụ thuộc vào quan trắc thủ công.
Hệ thống quan trắc tài nguyên nước công trình Đập, Hồ chứa được triển khai dưới ba dạng chính, tùy theo điều kiện thực địa và mục tiêu giám sát:
- Trạm phao nổi: Lắp đặt giữa hồ hoặc tại các điểm trọng yếu, tích hợp cảm biến dưới mực nước và hệ thống truyền dữ liệu phía trên. Giải pháp này cho phép đo liên tục 24/7 và phù hợp cho hồ lớn hoặc khu vực khó tiếp cận.
- Trạm cố định trên bờ: Đặt tại vị trí bờ hồ hoặc dưới cầu, sử dụng đầu đo/ống hút lấy mẫu trực tiếp từ hồ. Trạm loại này thuận tiện trong cấp điện, bảo trì và phù hợp cho hồ vừa và nhỏ.
- Trạm di động: Tích hợp trên thuyền hoặc phương tiện nổi, dùng cho khảo sát định kỳ hoặc khi cần đo ở nhiều vị trí. Giải pháp này mang lại tính linh hoạt cao, bổ sung dữ liệu cho hệ thống quan trắc cố định
Lợi ích của giám sát tài nguyên nước ở Đập, hồ chứa:
- Nâng cao mức độ an toàn công trình hồ đập
- Chủ động trong vận hành và điều tiết nước
- Giảm rủi ro sự cố môi trường và thiên tai
- Đáp ứng yêu cầu quản lý tài nguyên nước theo quy định pháp luật
Giải pháp giám sát tài nguyên nước tại Minh Thành Group
Minh Thành Group cung cấp giải pháp giám sát tài nguyên nước ở hồ đập trọn gói, bao gồm:
- Tư vấn giải pháp phù hợp từng loại hồ đập
- Cung cấp và lắp đặt thiết bị quan trắc tự động
- Tích hợp phần mềm giám sát và cảnh báo
- Hướng dẫn vận hành, bảo trì và hiệu chuẩn thiết bị
Giải pháp đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.
👉 Tham khảo thêm: Hệ thống quan trắc nước mặt tự động
Ứng dụng công nghệ IoT trong quan trắc đập, hồ chứa
Hiện nay, hệ thống quan trắc đập, hồ chứa hiện đại được tích hợp công nghệ IoT, cho phép:
- Thu thập dữ liệu tự động, liên tục
- Truyền số liệu từ hiện trường về trung tâm theo thời gian thực
- Lưu trữ dữ liệu tập trung trên nền tảng phần mềm
- Phân tích xu hướng, thiết lập cảnh báo khi thông số vượt ngưỡng an toàn
Điều này giúp nâng cao hiệu quả giám sát, giảm phụ thuộc vào đo đạc thủ công và tăng khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
Kết luận
Giám sát tài nguyên nước ở hồ đập là giải pháp thiết yếu giúp đảm bảo an toàn công trình, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước và góp phần phát triển bền vững. Việc đầu tư hệ thống giám sát tự động, liên tục là xu hướng tất yếu trong công tác quản lý hồ đập hiện nay.
Quan trắc công trình đập, hồ chứa thủy lợi là nội dung không thể thiếu trong công tác quản lý, khai thác và đảm bảo an toàn công trình. Việc đầu tư hệ thống quan trắc hiện đại, tích hợp công nghệ tự động và IoT không chỉ giúp chủ đập tuân thủ các quy định pháp luật mà còn góp phần bảo vệ tài sản, tính mạng con người và phát triển bền vững nguồn tài nguyên nước.
👉 Liên hệ Minh Thành Group để được tư vấn giải pháp giám sát tài nguyên nước phù hợp cho hồ đập của bạn.
